İKİNCİ BEYİN BAĞIRSAK ve PROBİYOTİKLER

 “Bütün hastalıklar bağırsaktan başlar. Bağırsak hasta ise vücudun geri kısmı da hastadır.” der tıbbın babası Hipokrat.

Günümüzde sindirim sistemi, vücudun bağışıklık sisteminin %70’den fazlasını düzenlemesi ve beynin kendisinden daha fazla nörotransmitere sahip olması nedeniyle ikinci beyin olarak tanımlanmaktadır.  Bağırsaklar yaklaşık 7m uzunluğu ve 400m2 yüzeyi (iki adet tenis kortuna eşdeğer) ile birlikte dış dünyaya oldukça büyük bir açılım sağlamaktadır. Bağırsak içerisinde yaklaşık 100 trilyon bakteri bağırsak florasını oluşturur. Bağırsakta gıdaların işlenmesi ve zehirli maddelerin kana karışmasının önlenmesi ancak sağlıklı bir bağırsak ile mümkündür. Artık birçok kronik hastalığın bağırsak florasının ve bağırsak geçirgenliğinin bozulmasına bağlı olarak geliştiği bilinmektedir.

Sağlıklı Bağırsaklar İçin Probiyotik

Sindirim sisteminde bulunan ve yeterli miktarda tüketildiğinde bağırsaktaki bakterilerin dengesini koruyarak insan ya da hayvan sağlığını olumlu yönde etkileyen mikroorganizmalara probiyotik denir.  Prebiyotikler ise floramızda yer alan bakterilerin sayısını, hareketlerini düzene sokan, probiyotiklerin etkisini arttıran sindirilmemiş daha çok karbonhidrat grubunda yer alan ve genellikle çözünür lif işlevi gören oligosakkarit veya polisakkaritlerdir

Sinbiyotikler ise probiyotik ve prebiyotiklerin beraber olduğu formudur.

Erişkin bir insan bağırsağında 100 trilyon (1,5 kg) faydalı bakteri ve mantar bulunmakta olup bu rakam insan hücre sayısının 10 katı kadardır. 500’ün üzerinde çeşidi olan bu bakteriler ve mantarlar normal bağırsak florasını oluştururlar. Bunlar 300 m2 büyüklüğünde bir yüzey oluşturan bağırsak sümüksü zarını koruyucu bir tabaka şeklinde döşer.

Probiyotiklerin Görevleri

Vücudumuzdaki bakteri dengesi; antibiyotik kullanımı, enfeksiyonlar, dengesiz beslenme vb. durumlarda bozulabilir. Özellikle sezeryan yoluyla doğan ve vajinada bulunan annedeki probiyotikleri almadan dünyaya gelen bebekler ciddi sindirim sorunları yaşamaktadırlar. Bu nedenle bebek ve çocuklarda bağırsaklarının gelişimi sırasında destek olmak üzere probiyotik kullanılması gerekebilir. Probiyotikler bakteri dengesini sağlayarak zarar verici mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmesi, çeşitli hastalıklarla baş edilmesi ve bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde etkilidir.

Probiyotiklerin görevlerini aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

• Bağışıklığı düzenler ve yiyeceklerin hazmını kolaylaştırır.
• Gıdaların işlenmesi, ayrıştırılması, zararlı ve toksik maddelerin atılmasını sağlar.
• İshalin, kabızlığın önlenmesi ve tedavi edilmesine yarar.
• Vitamin sentezi yapar.
• Bağırsak duvarını zararlı maddelerden korur.
• Bağırsak geçirgenliğini azaltarak zararlı maddelerin (toksinler) kan dolaşımına geçmesini engeller.
• Zararlı maddelerin kan dolaşımına geçmesini engelleyerek besin alerjilerini, egzamayı ve kronik enflamatuvar (iltihabi) hastalıkların oluşmasını engeller.
• Kanseri önleyebilir.
• Ağır metallerin birikimini ve emilimini engelleyerek otizm bulgularını hafifletebilir.
• Bebek ve çocukların bağırsak florası ve bağışıklık sisteminin desteklenmesinde kullanılabilir.
• Depresyonu hafifletebilir.
• Böbrek taşlarının (okzalat) oluşumunu azaltabilir.

Probiyotikler ve Vitaminler Arasındaki İlişki

Probiyotikler K2, B1, B2, B3, B6, B12, folik asit ve pantotenik asit ve bazı amino asitlerin üretiminden de sorumludur. Bu vitaminlerin hemen hepsi depolanmayan ve sürekli alınması gereken vitaminlerdir.  Bağırsak florasının bozulması bir taraftan sentezledikleri vitaminlerde eksikliklere yol açarken emilimlerinde de azalmaya yol açar ve bu durum çok sayıda akut ve kronik hastalıklara sebebiyet verebilir.

Probiyotik Seçimi

Genel sağlık için olduğu gibi farklı alanlarda da etkinliği olan bakteri suşları kullanılarak farklı endikasyon ya da faydaya yönelik formüller geliştirilmiştir.  Bunlar;

•             Genel sağlık ve bağışıklık sistemi için: Lactabacillus ve Bifidobacterium türleri

•             Vaginal infeksiyonlarda; L. Acidophillus, L. Rhamnosus GR-1, L reuteri RC-14.

•             Ağız sağlığı ve hijyeni için: L. Reuteri LR-1 ya da LR2

•             Antibiyotik kullanırken ve İshal tedavisi için; L. Rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii

•             Turistik diyare için; Saccharomyces boulardii

•             İBS ve gastrointestinal sıkıntılar için; Bifidobacterıum infants 35624, L. Plantarum 299V, B bifidum MIMBb75

Probiyotik seçiminde dikkat edilmesi gereken diğer önemli konular ise şöyledir:

•             Yüksek miktarda faydalı bakteri içermesi

•             Mide asidine dayanıklı olması ve bu sayede bağırsağa mümkün olduğu kadar fazla faydalı bakterinin ulaşmasının sağlanması

•             İçeriğinde kullanım amacına uygun bakteri çeşidinin mevcut olması

•             Serin yerde ışıktan korunarak saklanması

•             Alerjen ve laktoz içermemesi

•             Mikroorganizmaların raf ömrü boyunca canlılığını koruyabilmesi

•             Son kullanma tarihinin geçmemiş olması

•             Düzenli kullanılarak asitli ve alkollü gıdalarla birlikte alınmaması,

•             Beraberinde prebiyotik alınmıyorsa lifli gıdalardan zengin bir diyete geçilmesi ve bakterinin üremesinin desteklenmesi

Günümüzde değeri her geçen gün daha iyi anlaşılan probiyotikler sağlık sektörünün de ilgi odağı haline gelmiştir.